Elnur Elturk
Baki Strateji Arashdirmalar Merkezinin arashdirmacisi
Tarix boyu her bir xalq oz azadligi ve istiqlali ugrunda mucadile apararaq bu yolda metinleshir ve ozunu bir millet kimi tesdiq edir.Mubarizeni reallashirdirmaq ve onu basha catdirmaq ucun daxili guc,milli hemreylik ne qeder rol oynayirsa,xarici komek ve mucadileni beynelxalq seviyyede tanitdirmaq muhum rol oynayan esas amillerden biridir.
Hele XIX esrde Qafqazda Car Rusiyasina qarshi Dagli xalqlarinin apardigi milli azadliq herekati ve onun bashcisi Sheyx Shamil demek olarki,avropanin esker dovletleri terefinden ve xususi ile Osmanli imperiyasi terefinden ciddi shekilde desteklenirdi.O dovrde Boyuk Britaniyada cixan “London Teims”qezeti yazirdi ki,ingilis qadin ve qizlari terefinden toxuduqlari corab ve yun paltarlari Dagli xalqina gondermekle mubarizeye oz menevi-maddi desteklerini gostermekle ve onlarla beraber olduqlarini gosterirdiler.Bele faktlar coxdur.Artiq biz XXI esrde yashayiriq indi ki,vaxtda muhum meselelerin hellinde beynelxalq munasibetlerin nece ehemiyyatli rol oynadigini goruruk. ...
Bu yaxinlarda Nyu Jork da Venesuella, Suriya,Myanma,Kuba,Cin,Misir ,Belarus ve s despotimzden eziyyet kecen olkelerin Amerikada yashayan muxalifetci liderlerinin Corc Bushla gorushmesi,Amerikanin bu gun insan huquqlarina ve demokratiya onem verdiyini tesqdiq eden ve bu meseleni diqqet merkezinde saxladigini gosteren amillerden biridir. Amma cox teessufler olsun,hemin gorushe Guney Azerbaycanin azadligi ve huquqlari ugrunda mubarize aparan liderlerden hec kim devet olunmamishdir.Ne ucun Amerika adminstrasiyasi Guney Azerbaycan faktoruna derinde yanashmir?Ola bilmez ki,Amerika resmileri Guney Azerbaycan meslesine onem vermesinler.Indi ki stuasiyada Iran dovletinin nuve silahina sahib olmaq ve uranin zenginleshdirdiyi bir meqsed kimi qoydugu vaxtda ve beynelxalq iqtisadi-siyasi sanksiyalarin Tehrana tetbiq oldugu bir donemde, beynelxalq alemin esas diqqeti Guney Azerbaycana yonelmelidir.
Cunki Iranda yashayan qeryi- farslar iranizm ve farsizmden eziyyet cekirler,40 milyondan cox turk toplumunu resurslari ile hesablashmamaq Iranda siyasi hakimiyyeti zeifletmek mumkun deyil.Sadece olaraq aparilan mucadileye beynelxalq destek verilmelidir
Dogrudanmi,Guney Azerbycanin azadligi ucun aparilan mucadile oz beynelxalq desteyini ala bilmir.Bele yanashsaq qeyri- obyektivlik olardi.Son vaxtlar beynelxalq insan huquqlari teshkilati(Amnesty International,Serhedsiz Repartyorlar Teshkilati)Avropa Parlamentinde fealiyyet gosteren deputatlar Guney de hebs olunanlari oz etirazlarini bildirmishler.
Xususi ile Guney Azerbaycanda hebs olunan insan huquqlari mudafiecileri ve liderlerin azadliga cixmasi ucun yuksek seviyyede Iran hokumetine muracietler olmushdur.Ancaq Iran dovleti hec vaxt bele senedleri qebul etmemish ve guya olkede separtciliq maddesi ile hebs olunduqlarini esas kimi getirmishdir.
Bu faktorlar onu demeye esas verir ki,Guney meselesi beynelxalq alemin diqqet merezindedir.Sadece olaraq bizleri en cox narahat eden odur ki,Amerika ve Avropa Birliyi Iran meselesinde esas insan huquqlari ve siyasi hakimiyyet deyishikliyine onem verirler.Bu gun dunyada fealiyyet gosteren fars diasporasi guclu shekilde fealiyyet gosterir ve Amerikada guclu dayaqlara malikdirler.Hetta demek olar ki,Amerikada yashayan bezi varli eslen Azerbaycanli olan ancaq dushunceli shahciliq fikirleri ile dolu soydashlarimizindan desteyini gormemek mumkun deyil.Amerika administrasiyasi Fars diasporasi ile hesablashir,onlarin ortaya qoyduqlari layiheler siyasi daireleri tam shekilde qan edir.
Burada esas mesele odur ki, Iranda hakimiyyet deyishikliyinin qabardilmasi,Molla rejimi devrilece,Amerikanin iqtisadi siyasi maraqlari temin olunacaq,Shahin vaxtinda movcud olan rejim berqerar olunacaq.Tamam bizde isteyirik ki,Iranda demokratik azad bir dovlet qurulsun.Bu region ucunde vacibdir,tehlukesizlik noqteyi nezerden strateji onem dashiyir.Amma unutmaq lazim deyil ki,Shahin vaxtinda 1945-46 ci ilde Guney Azerbaycanda qurulan milli hokumet qan icinde bogulmushdur.Xususi ile Beynelxlaq destek olan Shah milli hokumeti devirmekle dinc ehalini qetle yetirmishdiler.Iranda movcud olacaq her hansi rejishim Azerbaycan turklerinin huquqlarini tanimayacaq,yenede hebsler,ishgenceler dalgasi oz axari ile davam edecekdir.Bunlarin muqabilinde mubarize dayanmamalidir ve oz meqsedine catana kimi davam etmelidir.
Bu gun beynelxalq situasiya deyishir ve geopolitik deyishikler suretle cereyan etmekdedir.Xususi ile son vaxtlar diaspor qurumlarimiz ve siyasi xadimler konqresde mueyyen gorushler kecirirler,Azerbaycanin parcalanmasi ile bagli senedler teqdim edilir.
Bu addimlar herekata stimul verir.Amma Guney Azerbaycan meselesi sozsuz ki,Dunya Azerbaycanlilari ucun milli mesele oldugu ucun beynelxalq ictimiayyet ucun de insan huquqlarinin qorunmasi noqteyi nezerinde diqqet merkezinde olmalidir.
Bu gun daha yuksek seviyyede destek almaq ucun guclu merkezler yaranmalidir.Beynelxalq diaspor teshkilatlarimizda olan parcalanmalar,dedi qodular,milli ishimize manecilik toredir.
Milli qurumlar arasinda koordinasiya ve birliyin olmamasi beynelxalq desteyi zeifledir.Biz defelerle menasiz ve vaxt aparan meselelerin milli herekati nece zerbe vurdugunun shahidi olmushuq.Bu neqativ amiller Xaricde ve xususi ile Amerikada fealiyyet gosteren strateji merkezlerin diqqetinde qacmaya bilmez.Onlar bele prosesleri diqqetle izleyirler ve oz hokumet gonderdikleri hesabatlarinda bu meseleler oz eksini tapir.
Tibetin azadligi ve suverenliyi ugrunda mubarize aparan Dalay Lama kimi liderler beynelxalq seviyyede ve siyasi kuluarlarda ciddi shexs kimi qebul edilirler ve butun bunlarin fonunda ,hetta Tibetlilere destek olaraq bu il Cinde kecirilen Olimpiyada oyunlarinin bezi dovletleri terefinden boykot edilmesine qeder mubarizeye destek verildiyini shahidi olduruq.
Iraq shimalinda faktiki olaraq kurd muxtariyyatini yaradib,kurd dovletini formalashdirmaq siyasetini yuruden Mesud Berzani demek olar ki,avropa ve amerika da yuksek dairelerde qebul olunmaqdadir.
P.S Guney Azerbaycan meselesi Dunya turklerinin esas diqqet merkezinde olmalidir.Azerbaycanin Butovleshmesi artiq tarixi bir zeruretdir ve qarshisi alinmazdir,Sadece olaraq prosesleri tezleshdirmek ucun mutleq Milli hemreyliyi daha da guclendirmek lazimdir.Xaricde fealiyyet gosteren diaspor qurumlarimiz aktiv fealiyyete kecmelidirler.Unutmaq lazim deyil ki,dushmenlerimizde bosh dayanmayiblar.Xususi ile genclerimizin uzerine boyuk yuk dushur,savadli ve intellektual,milli Genclik milli mubarizenin Avanqardi olmalidir.
/Baki Strateji Arashdirmalar Merkezi/